Sunday Meditation· Open to Everyone

अध्याय 3, खण्ड 12

संस्कृत

Passage 49.1

गायत्री वा इदꣳ सर्वं भूतं यदिदं किं च वाग्वै गायत्री वाग्वा इदꣳ सर्वं भूतं गायति च त्रायते च ॥ १ ॥

पदच्छेद

गायत्रीgāyatrīवैvaiइदम्idamसर्वम्sarvamभूतम्bhūtamयत्yatइदम्idamकिम्kimचcaवाक्vākवैvaiगायत्रीgāyatrīवाक्vākवैvaiइदम्idamसर्वम्sarvamभूतम्bhūtamगायतिgāyatiचcaत्रायतेtrāyateचca

अन्वय

यत् इदम् किम् च [अस्ति], इदम् सर्वम् भूतम् वा गायत्री [अस्ति] । वाक् वै गायत्री [अस्ति] । वाक् वा इदम् सर्वम् भूतम् गायति च त्रायते च ।

Passage 49.2

या वै सा गायत्रीयं वाव सा येयं पृथिव्यस्याꣳहीदꣳसर्वं भूतं प्रतिष्ठितमेतामेव नातिशीयते ॥ २ ॥

पदच्छेद

याyāवैvaiसाsāगायत्रीgāyatrīइयम्iyamवावvāvaसाsāयाyāइयम्iyamपृथिवीpṛthivīअस्याम्asyāmहिhiइदम्idamसर्वम्sarvamभूतम्bhūtamप्रतिष्ठितम्pratiṣṭhitamएताम्etāmएवevaनnaअतिशीयतेatiśīyate

अन्वय

या वै सा गायत्री [अस्ति], या इयम् पृथिवी [अस्ति], इयम् वाव सा [अस्ति] । हि अस्याम् इदम् सर्वम् भूतम् प्रतिष्ठितम् [अस्ति]; एताम् एव न अतिशीयते ।

Passage 49.3

या वै सा पृथिवीयं वाव सा यदिदमस्मिन्पुरुषे शरीरमस्मिन्हीमे प्राणाः प्रतिष्ठिता एतदेव नातिशीयन्ते ॥ ३ ॥

पदच्छेद

याyāवैvaiसाsāपृथिवीpṛthivīइयम्iyamवावvāvaसाsāयत्yatइदम्idamअस्मिन्asminपुरुषेpuruṣeशरीरम्śarīramअस्मिन्asminहिhiइमेimeप्राणाःprāṇāḥप्रतिष्ठिताःpratiṣṭhitāḥएतत्etatएवevaनnaअतिशीयन्तेatiśīyante

अन्वय

या वै सा पृथिवी [अस्ति], यत् इदम् अस्मिन् पुरुषे शरीरम् [अस्ति], इयम् वाव सा [अस्ति] । हि अस्मिन् इमे प्राणाः प्रतिष्ठिताः [सन्ति]; एतत् एव न अतिशीयन्ते ।

Passage 49.4

यद्वै तत्पुरुषे शरीरमिदं वाव तद्यदिदमस्मिन्नन्तः पुरुषे हृदयमस्मिन्हीमे प्राणाः प्रतिष्ठिता एतदेव नातिशीयन्ते ॥ ४ ॥

पदच्छेद

यत्yatवैvaiतत्tatपुरुषेpuruṣeशरीरम्śarīramइदम्idamवावvāvaतत्tatयत्yatइदम्idamअस्मिन्asminअन्तःantaḥपुरुषेpuruṣeहृदयम्hṛdayamअस्मिन्asminहिhiइमेimeप्राणाःprāṇāḥप्रतिष्ठिताःpratiṣṭhitāḥएतत्etatएवevaनnaअतिशीयन्तेatiśīyante

अन्वय

यत् वै तत् पुरुषे शरीरम् [अस्ति], यत् इदम् अस्मिन् पुरुषे अन्तः हृदयम् [अस्ति], इदम् वाव तत् [अस्ति] । हि अस्मिन् इमे प्राणाः प्रतिष्ठिताः [सन्ति]; एतत् एव न अतिशीयन्ते ।

Passage 49.5

सैषा चतुष्पदा षड्विधा गायत्री तदेतदृचाभ्यनूक्तम् ॥ ५ ॥

पदच्छेद

साsāएषाeṣāचतुष्पदाcatuṣpadāषड्विधाṣaḍvidhāगायत्रीgāyatrīतत्tatएतत्etatऋचाṛcāअभ्यनूक्तम्abhyanūktam

अन्वय

सा एषा गायत्री चतुष्पदा षड्विधा [अस्ति] । तत् एतत् ऋचा अभ्यनूक्तम् [अस्ति] ।

Passage 49.6

तावानस्य महिमा ततो ज्यायाꣳश्च पूरुषः । पादोऽस्य सर्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवीति ॥ ६ ॥

पदच्छेद

तावान्tāvānअस्यasyaमहिमाmahimāततःtataḥज्यायान्jyāyānचcaपूरुषःpūruṣaḥपादःpādaḥअस्यasyaसर्वाsarvāभूतानिbhūtāniत्रिपात्tripātअस्यasyaअमृतम्amṛtamदिविdiviइतिiti

Passage 49.7

यद्वै तद्ब्रह्मेतीदं वाव तद्योयं बहिर्धा पुरुषादाकाशो यो वै स बहिर्धा पुरुषादाकाशः ॥ ७ ॥

पदच्छेद

यत्yatवैvaiतत्tatब्रह्मbrahmaइतिitiइदम्idamवावvāvaतत्tatयःyaḥअयम्ayamबहिर्धाbahirdhāपुरुषात्puruṣātआकाशःākāśaḥयःyaḥवैvaiसःsaḥबहिर्धाbahirdhāपुरुषात्puruṣātआकाशःākāśaḥ

अन्वय

यत् वै तत् ब्रह्म इति [उक्तम्], यः अयम् पुरुषात् बहिर्धा आकाशः [अस्ति], इदम् वाव तत् [अस्ति] । यः वै सः पुरुषात् बहिर्धा आकाशः [अस्ति], [सः अयम् एव अन्तः पुरुषे आकाशः अस्ति] ।

Passage 49.8

अयं वाव स योऽयमन्तः पुरुष आकाशो यो वै सोऽन्तः पुरुष आकाशः ॥ ८ ॥

पदच्छेद

अयम्ayamवावvāvaसःsaḥयःyaḥअयम्ayamअन्तःantaḥपुरुषेpuruṣeआकाशःākāśaḥयःyaḥवैvaiसःsaḥअन्तःantaḥपुरुषेpuruṣeआकाशःākāśaḥ

अन्वय

यः अयम् अन्तः पुरुषे आकाशः [अस्ति], अयम् वाव सः [अस्ति] । यः वै सः अन्तः पुरुषे आकाशः [अस्ति], [सः अयम् एव अन्तः हृदये आकाशः अस्ति] ।

Passage 49.9

अयं वाव स योऽयमन्तर्हृदय आकाशस्तदेतत्पूर्णमप्रवर्ति पूर्णमप्रवर्तिनीꣳश्रियं लभते य एवं वेद ॥ ९ ॥

पदच्छेद

अयम्ayamवावvāvaसःsaḥयःyaḥअयम्ayamअन्तर्हृदयेantarhṛdayeआकाशःākāśaḥतत्tatएतत्etatपूर्णम्pūrṇamअप्रवर्तिapravartiपूर्णम्pūrṇamअप्रवर्तिनीम्apravartinīmश्रियम्śriyamलभतेlabhateयःyaḥएवम्evamवेदveda

अन्वय

यः अयम् अन्तः हृदये आकाशः [अस्ति], अयम् वाव सः [अस्ति] । तत् एतत् पूर्णम् अप्रवर्ति [अस्ति] । यः एवम् वेद, [सः] पूर्णाम् अप्रवर्तिनीम् श्रियम् लभते ।

Text settings

Paper color

Read mode

Hide menus for a clear reading page.

Sections

Passages · अध्याय 3, खण्ड 12

Read the whole section →