Sunday Meditation· Open to Everyone

अध्याय 1, खण्ड 8

संस्कृत

Passage 8.1

त्रयो होद्गीथे कुशला बभूवुः शिलकः शालावत्यश्चैकितायनो दाल्भ्यः प्रवाहणो जैवलिरिति ते होचुरुद्गीथे वै कुशलाः स्मो हन्तोद्गीथे कथां वदाम इति ॥ १ ॥

पदच्छेद

त्रयःtrayaḥहhaउद्गीथेudgītheकुशलाःkuśalāḥबभूवुःbabhūvuḥशिलकःśilakaḥशालावत्यःśālāvatyaḥचैकितायनःcaikitāyanaḥदाल्भ्यःdālbhyaḥप्रवाहणःpravāhaṇaḥजैवलिःjaivaliḥइतिitiतेteहhaऊचुःūcuḥउद्गीथेudgītheवैvaiकुशलाःkuśalāḥस्मःsmaḥहन्तhantaउद्गीथेudgītheकथाम्kathāmवदामःvadāmaḥइतिiti

अन्वय

शिलकः शालावत्यः, चैकितायनः दाल्भ्यः, प्रवाहणः जैवलिः इति त्रयः ह उद्गीथे कुशलाः बभूवुः । ते ह ऊचुः-उद्गीथे वै कुशलाः स्मः; हन्त, उद्गीथे कथाम् वदाम इति ।

Passage 8.2

तथेति ह समुपविविशुः स ह प्रवाहणो जैवलिरुवाच भगवन्तावग्रे वदतां ब्राह्मणयोर्वदतोर्वाचꣳ श्रोष्यामीति ॥ २ ॥

पदच्छेद

तथाtathāइतिitiहhaसमुपविविशुःsamupaviviśuḥसःsaḥहhaप्रवाहणःpravāhaṇaḥजैवलिःjaivaliḥउवाचuvācaभगवन्तौbhagavantauअग्रेagreवदताम्vadatāmब्राह्मणयोःbrāhmaṇayoḥवदतोःvadatoḥवाचम्vācamश्रोष्यामिśroṣyāmiइतिiti

अन्वय

तथा इति ह समुपविविशुः । सः ह प्रवाहणः जैवलिः उवाच-भगवन्तौ अग्रे वदताम्; वदतोः ब्राह्मणयोः वाचम् श्रोष्यामि इति ।

Passage 8.3

स ह शिलकः शालावत्यश्चैकितायनं दाल्भ्यमुवाच हन्त त्वा पृच्छानीति पृच्छेति होवाच ॥ ३ ॥

पदच्छेद

सःsaḥहhaशिलकःśilakaḥशालावत्यःśālāvatyaḥचैकितायनम्caikitāyanamदाल्भ्यम्dālbhyamउवाचuvācaहन्तhantaत्वाtvāपृच्छानिpṛcchāniइतिitiपृच्छpṛcchaइतिitiहhaउवाचuvāca

अन्वय

सः ह शिलकः शालावत्यः चैकितायनम् दाल्भ्यम् उवाच-हन्त, त्वा पृच्छानि इति । पृच्छ इति ह [चैकितायनः] उवाच ।

Passage 8.4

का साम्नो गतिरिति स्वर इति होवाच स्वरस्य का गतिरिति प्राण इति होवाच प्राणस्य का गतिरित्यन्नमिति होवाचान्नस्य का गतिरित्याप इति होवाच ॥ ४ ॥

पदच्छेद

काkāसाम्नःsāmnaḥगतिःgatiḥइतिitiस्वरःsvaraḥइतिitiहhaउवाचuvācaस्वरस्यsvarasyaकाkāगतिःgatiḥइतिitiप्राणःprāṇaḥइतिitiहhaउवाचuvācaप्राणस्यprāṇasyaकाkāगतिःgatiḥइतिitiअन्नम्annamइतिitiहhaउवाचuvācaअन्नस्यannasyaकाkāगतिःgatiḥइतिitiआपःāpaḥइतिitiहhaउवाचuvāca

अन्वय

साम्नः का गतिः [अस्ति] इति [शिलकः पप्रच्छ] । स्वरः इति ह [दाल्भ्यः] उवाच । स्वरस्य का गतिः [अस्ति] इति [पप्रच्छ] । प्राणः इति ह उवाच । प्राणस्य का गतिः [अस्ति] इति [पप्रच्छ] । अन्नम् इति ह उवाच । अन्नस्य का गतिः [अस्ति] इति [पप्रच्छ] । आपः इति ह उवाच ।

Passage 8.5

अपां का गतिरित्यसौ लोक इति होवाचामुष्य लोकस्य का गतिरिति न स्वर्गं लोकमति नयेदिति होवाच स्वर्गं वयं लोकꣳ सामाभिसंस्थापयामः स्वर्गसꣳस्तावꣳ हि सामेति ॥ ५ ॥

पदच्छेद

अपाम्apāmकाkāगतिःgatiḥइतिitiअसौasauलोकःlokaḥइतिitiहhaउवाचuvācaअमुष्यamuṣyaलोकस्यlokasyaकाkāगतिःgatiḥइतिitiनnaस्वर्गम्svargamलोकम्lokamअतिनयेत्atinayetइतिitiहhaउवाचuvācaस्वर्गम्svargamवयम्vayamलोकम्lokamसामsāmaअभिसंस्थापयामःabhisaṃsthāpayāmaḥस्वर्गसंस्तावम्svargasaṃstāvamहिhiसामsāmaइतिiti

अन्वय

अपाम् का गतिः [अस्ति] इति [पप्रच्छ] । असौ लोकः इति ह उवाच । अमुष्य लोकस्य का गतिः [अस्ति] इति [पप्रच्छ] । स्वर्गम् लोकम् अति न नयेत् इति ह उवाच । वयम् स्वर्गम् लोकम् साम अभिसंस्थापयामः; हि साम स्वर्गसंस्तावम् [अस्ति] इति ।

Passage 8.6

तꣳ ह शिलकः शालावत्यश्चैकितायनं दाल्भ्यमुवाचाप्रतिष्ठितं वै किल ते दाल्भ्य साम यस्त्वेतर्हि ब्रूयान्मूर्धा ते विपतिष्यतीति मूर्धा ते विपतेदिति ॥ ६ ॥

पदच्छेद

तम्tamहhaशिलकःśilakaḥशालावत्यःśālāvatyaḥचैकितायनम्caikitāyanamदाल्भ्यम्dālbhyamउवाचuvācaअप्रतिष्ठितम्apratiṣṭhitamवैvaiकिलkilaतेteदाल्भ्यdālbhyaसामsāmaयःyaḥतुtuएतर्हिetarhiब्रूयात्brūyātमूर्धाmūrdhāतेteविपतिष्यतिvipatiṣyatiइतिitiमूर्धाmūrdhāतेteविपतेत्vipatetइतिiti

अन्वय

तम् ह चैकितायनम् दाल्भ्यम् शिलकः शालावत्यः उवाच-दाल्भ्य, ते साम अप्रतिष्ठितम् वै किल [अस्ति] । यः तु एतर्हि ते मूर्धा विपतिष्यति इति ब्रूयात्, ते मूर्धा विपतेत् इति ।

Passage 8.7

हन्ताहमेतद्भगवतो वेदानीति विद्धीति होवाचामुष्य लोकस्य का गतिरित्ययं लोक इति होवाचास्य लोकस्य का गतिरिति न प्रतिष्ठां लोकमति नयेदिति होवाच प्रतिष्ठां वयं लोकꣳ सामाभिसꣳस्थापयामः प्रतिष्ठासꣳ स्तावꣳ हि सामेति ॥ ७ ॥

पदच्छेद

हन्तhantaअहम्ahamएतत्etatभगवतःbhagavataḥवेदानिvedāniइतिitiविद्धिviddhiइतिitiहhaउवाचuvācaअमुष्यamuṣyaलोकस्यlokasyaकाkāगतिःgatiḥइतिitiअयम्ayamलोकःlokaḥइतिitiहhaउवाचuvācaअस्यasyaलोकस्यlokasyaकाkāगतिःgatiḥइतिitiनnaप्रतिष्ठाम्pratiṣṭhāmलोकम्lokamअतिनयेत्atinayetइतिitiहhaउवाचuvācaप्रतिष्ठाम्pratiṣṭhāmवयम्vayamलोकम्lokamसामsāmaअभिसंस्थापयामःabhisaṃsthāpayāmaḥप्रतिष्ठासंस्तावम्pratiṣṭhāsaṃstāvamहिhiसामsāmaइतिiti

अन्वय

हन्त, अहम् भगवतः एतत् वेदानि इति [दाल्भ्यः उवाच] । विद्धि इति ह [शिलकः] उवाच । अमुष्य लोकस्य का गतिः [अस्ति] इति [पप्रच्छ] । अयम् लोकः इति ह उवाच । अस्य लोकस्य का गतिः [अस्ति] इति [पप्रच्छ] । प्रतिष्ठाम् लोकम् अति न नयेत् इति ह उवाच । वयम् प्रतिष्ठाम् लोकम् साम अभिसंस्थापयामः; हि साम प्रतिष्ठासंस्तावम् [अस्ति] इति ।

Passage 8.8

तꣳ ह प्रवाहणो जैवलिरुवाचान्तवद्वै किल ते शालावत्य साम यस्त्वेतर्हि ब्रूयान्मूर्धा ते विपतिष्यतीति मूर्धा ते विपतेदिति हन्ताहमेतद्भगवतो वेदानीति विद्धीति होवाच ॥ ८ ॥

पदच्छेद

तम्tamहhaप्रवाहणःpravāhaṇaḥजैवलिःjaivaliḥउवाचuvācaअन्तवत्antavatवैvaiकिलkilaतेteशालावत्यśālāvatyaसामsāmaयःyaḥतुtuएतर्हिetarhiब्रूयात्brūyātमूर्धाmūrdhāतेteविपतिष्यतिvipatiṣyatiइतिitiमूर्धाmūrdhāतेteविपतेत्vipatetइतिitiहन्तhantaअहम्ahamएतत्etatभगवतःbhagavataḥवेदानिvedāniइतिitiविद्धिviddhiइतिitiहhaउवाचuvāca

अन्वय

तम् ह प्रवाहणः जैवलिः उवाच-शालावत्य, ते साम अन्तवत् वै किल [अस्ति] । यः तु एतर्हि ते मूर्धा विपतिष्यति इति ब्रूयात्, ते मूर्धा विपतेत् इति । हन्त, अहम् भगवतः एतत् वेदानि इति [शालावत्यः उवाच] । विद्धि इति ह [प्रवाहणः] उवाच ।

Text settings

Paper color

Read mode

Hide menus for a clear reading page.

Sections

Passages · अध्याय 1, खण्ड 8

Read the whole section →