Sunday Meditation· Open to Everyone

अध्याय 1, खण्ड 11

संस्कृत

Passage 11.1

अथ हैनं यजमान उवाच भगवन्तं वा अहं विविदिषाणीत्युषस्तिरस्मि चाक्रायण इति होवाच ॥ १ ॥

पदच्छेद

अथathaहhaएनम्enamयजमानःyajamānaḥउवाचuvācaभगवन्तम्bhagavantamवैvaiअहम्ahamविविदिषाणिvividiṣāṇiइतिitiउषस्तिःuṣastiḥअस्मिasmiचाक्रायणःcākrāyaṇaḥइतिitiहhaउवाचuvāca

अन्वय

अथ ह यजमानः एनम् उवाच-भगवन्तम् वा अहम् विविदिषाणि इति । [उषस्तिः] ह उवाच-[अहम्] चाक्रायणः उषस्तिः अस्मि इति ।

Passage 11.2

स होवाच भगवन्तं वा अहमेभिः सर्वैरार्त्विज्यैः पर्यैषिषं भगवतो वा अहमवित्त्यान्यानवृषि ॥ २ ॥

पदच्छेद

सःsaḥहhaउवाचuvācaभगवन्तम्bhagavantamवैvaiअहम्ahamएभिःebhiḥसर्वैःsarvaiḥआर्त्विज्यैःārtvijyaiḥपर्यैषिषम्paryaiṣiṣamभगवतःbhagavataḥवैvaiअहम्ahamअवित्त्याavittyāअन्यान्anyānअवृषिavṛṣi

अन्वय

सः ह उवाच-अहम् भगवन्तम् वा एभिः सर्वैः आर्त्विज्यैः पर्यैषिषम् । अहम् भगवतः वा अवित्त्या अन्यान् अवृषि ।

Passage 11.3

भगवाꣳ स्त्वेव मे सर्वैरार्त्विज्यैरिति तथेत्यथ तर्ह्येत एव समतिसृष्टाः स्तुवतां यावत्त्वेभ्यो धनं दद्यास्तावन्मम दद्या इति तथेति ह यजमान उवाच ॥ ३ ॥

पदच्छेद

भगवान्bhagavānतुtuएवevaमेmeसर्वैःsarvaiḥआर्त्विज्यैःārtvijyaiḥइतिitiतथाtathāइतिitiअथathaतर्हिtarhiएतेeteएवevaसमतिसृष्टाःsamatisṛṣṭāḥस्तुवताम्stuvatāmयावत्yāvatतुtuएभ्यःebhyaḥधनम्dhanamदद्याःdadyāḥतावत्tāvatममmamaदद्याःdadyāḥइतिitiतथाtathāइतिitiहhaयजमानःyajamānaḥउवाचuvāca

अन्वय

भगवान् तु एव मे सर्वैः आर्त्विज्यैः [अस्तु] इति [यजमानः उवाच] । तथा इति [उषस्तिः उवाच] । अथ तर्हि समतिसृष्टाः एते एव स्तुवताम् । यावत् तु एभ्यः धनम् दद्याः, तावत् मम दद्याः इति [उषस्तिः उवाच] । तथा इति ह यजमानः उवाच ।

Passage 11.4

अथ हैनं प्रस्तोतोपससाद प्रस्तोतर्या देवता प्रस्तावमन्वायत्ता तां चेदविद्वान्प्रस्तोष्यसि मूर्धा ते विपतिष्यतीति मा भगवानवोचत्कतमा सा देवतेति ॥ ४ ॥

पदच्छेद

अथathaहhaएनम्enamप्रस्तोताprastotāउपससादupasasādaप्रस्तोतःprastotaḥयाyāदेवताdevatāप्रस्तावम्prastāvamअन्वायत्ताanvāyattāताम्tāmचेत्cetअविद्वान्avidvānप्रस्तोष्यसिprastoṣyasiमूर्धाmūrdhāतेteविपतिष्यतिvipatiṣyatiइतिitiमाmāभगवान्bhagavānअवोचत्avocatकतमाkatamāसाsāदेवताdevatāइतिiti

अन्वय

अथ ह प्रस्तोता एनम् उपससाद-प्रस्तोतर्, या देवता प्रस्तावम् अन्वायत्ता [अस्ति], ताम् अविद्वान् चेत् प्रस्तोष्यसि, ते मूर्धा विपतिष्यति इति भगवान् मा अवोचत् । सा देवता कतमा [अस्ति] इति ।

Passage 11.5

प्राण इति होवाच सर्वाणि ह वा इमानि भूतानि प्राणमेवाभिसंविशन्ति प्राणमभ्युज्जिहते सैषा देवता प्रस्तावमन्वायत्ता तां चेदविद्वान्प्रास्तोष्यो मूर्धा ते व्यपतिष्यत्तथोक्तस्य मयेति ॥ ५ ॥

पदच्छेद

प्राणःprāṇaḥइतिitiहhaउवाचuvācaसर्वाणिsarvāṇiहhaवैvaiइमानिimāniभूतानिbhūtāniप्राणम्prāṇamएवevaअभिसंविशन्तिabhisaṃviśantiप्राणम्prāṇamअभ्युज्जिहतेabhyujjihateसाsāएषाeṣāदेवताdevatāप्रस्तावम्prastāvamअन्वायत्ताanvāyattāताम्tāmचेत्cetअविद्वान्avidvānप्रास्तोष्यःprāstoṣyaḥमूर्धाmūrdhāतेteव्यपतिष्यत्vyapatiṣyatतथाtathāउक्तस्यuktasyaमयाmayāइतिiti

अन्वय

प्राणः इति ह [उषस्तिः] उवाच । सर्वाणि ह वा इमानि भूतानि प्राणम् एव अभिसंविशन्ति, प्राणम् अभ्युज्जिहते । सा एषा देवता प्रस्तावम् अन्वायत्ता [अस्ति] । मया तथा उक्तस्य [ते], ताम् अविद्वान् चेत् प्रास्तोष्यः, ते मूर्धा व्यपतिष्यत् इति ।

Passage 11.6

अथ हैनमुद्गातोपससादोद्गातर्या देवतोद्गीथमन्वायत्ता तां चेदविद्वानुद्गास्यसि मूर्धा ते विपतिष्यतीति मा भगवानवोचत्कतमा सा देवतेति ॥ ६ ॥

पदच्छेद

अथathaहhaएनम्enamउद्गाताudgātāउपससादupasasādaउद्गातःudgātaḥयाyāदेवताdevatāउद्गीथम्udgīthamअन्वायत्ताanvāyattāताम्tāmचेत्cetअविद्वान्avidvānउद्गास्यसिudgāsyasiमूर्धाmūrdhāतेteविपतिष्यतिvipatiṣyatiइतिitiमाmāभगवान्bhagavānअवोचत्avocatकतमाkatamāसाsāदेवताdevatāइतिiti

अन्वय

अथ ह उद्गाता एनम् उपससाद-उद्गातर्, या देवता उद्गीथम् अन्वायत्ता [अस्ति], ताम् अविद्वान् चेत् उद्गास्यसि, ते मूर्धा विपतिष्यति इति भगवान् मा अवोचत् । सा देवता कतमा [अस्ति] इति ।

Passage 11.7

आदित्य इति होवाच सर्वाणि ह वा इमानि भूतान्यादित्यमुच्चैः सन्तं गायन्ति सैषा देवतोद्गीथमन्वायत्ता तां चेदविद्वानुदगास्यो मूर्धा ते व्यपतिष्यत्तथोक्तस्य मयेति ॥ ७ ॥

पदच्छेद

आदित्यःādityaḥइतिitiहhaउवाचuvācaसर्वाणिsarvāṇiहhaवैvaiइमानिimāniभूतानिbhūtāniआदित्यम्ādityamउच्चैःuccaiḥसन्तम्santamगायन्तिgāyantiसाsāएषाeṣāदेवताdevatāउद्गीथम्udgīthamअन्वायत्ताanvāyattāताम्tāmचेत्cetअविद्वान्avidvānउदगास्यःudagāsyaḥमूर्धाmūrdhāतेteव्यपतिष्यत्vyapatiṣyatतथाtathāउक्तस्यuktasyaमयाmayāइतिiti

अन्वय

आदित्यः इति ह [उषस्तिः] उवाच । सर्वाणि ह वा इमानि भूतानि उच्चैः सन्तम् आदित्यम् गायन्ति । सा एषा देवता उद्गीथम् अन्वायत्ता [अस्ति] । मया तथा उक्तस्य [ते], ताम् अविद्वान् चेत् उदगास्यः, ते मूर्धा व्यपतिष्यत् इति ।

Passage 11.8

अथ हैनं प्रतिहर्तोपससाद प्रतिहर्तर्या देवता प्रतिहारमन्वायत्ता तां चेदविद्वान्प्रतिहरिष्यसि मूर्धा ते विपतिष्यतीति मा भगवानवोचत्कतमा सा देवतेति ॥ ८ ॥

पदच्छेद

अथathaहhaएनम्enamप्रतिहर्ताpratihartāउपससादupasasādaप्रतिहर्तःpratihartaḥयाyāदेवताdevatāप्रतिहारम्pratihāramअन्वायत्ताanvāyattāताम्tāmचेत्cetअविद्वान्avidvānप्रतिहरिष्यसिpratihariṣyasiमूर्धाmūrdhāतेteविपतिष्यतिvipatiṣyatiइतिitiमाmāभगवान्bhagavānअवोचत्avocatकतमाkatamāसाsāदेवताdevatāइतिiti

अन्वय

अथ ह प्रतिहर्ता एनम् उपससाद-प्रतिहर्तर्, या देवता प्रतिहारम् अन्वायत्ता [अस्ति], ताम् अविद्वान् चेत् प्रतिहरिष्यसि, ते मूर्धा विपतिष्यति इति भगवान् मा अवोचत् । सा देवता कतमा [अस्ति] इति ।

Passage 11.9

अन्नमिति होवाच सर्वाणि ह वा इमानि भूतान्यन्नमेव प्रतिहरमाणानि जीवन्ति सैषा देवता प्रतिहारमन्वायत्ता तां चेदविद्वान्प्रत्यहरिष्यो मूर्धा ते व्यपतिष्यत्तथोक्तस्य मयेति तथोक्तस्य मयेति ॥ ९ ॥

पदच्छेद

अन्नम्annamइतिitiहhaउवाचuvācaसर्वाणिsarvāṇiहhaवैvaiइमानिimāniभूतानिbhūtāniअन्नम्annamएवevaप्रतिहरमाणानिpratiharamāṇāniजीवन्तिjīvantiसाsāएषाeṣāदेवताdevatāप्रतिहारम्pratihāramअन्वायत्ताanvāyattāताम्tāmचेत्cetअविद्वान्avidvānप्रत्यहरिष्यःpratyahariṣyaḥमूर्धाmūrdhāतेteव्यपतिष्यत्vyapatiṣyatतथाtathāउक्तस्यuktasyaमयाmayāइतिitiतथाtathāउक्तस्यuktasyaमयाmayāइतिiti

अन्वय

अन्नम् इति ह [उषस्तिः] उवाच । सर्वाणि ह वा इमानि भूतानि अन्नम् एव प्रतिहरमाणानि जीवन्ति । सा एषा देवता प्रतिहारम् अन्वायत्ता [अस्ति] । मया तथा उक्तस्य [ते], ताम् अविद्वान् चेत् प्रत्यहरिष्यः, ते मूर्धा व्यपतिष्यत् इति; मया तथा उक्तस्य [ते] इति ।

Text settings

Paper color

Read mode

Hide menus for a clear reading page.

Sections

Passages · अध्याय 1, खण्ड 11

Read the whole section →