Sunday Meditation· Open to Everyone

अध्याय 4, खण्ड 15

संस्कृत

Passage 71.1

य एषोऽक्षिणि पुरुषो दृश्यत एष आत्मेति होवाचैतदमृतमभयमेतद्ब्रह्मेति तद्यद्यप्यस्मिन्सर्पिर्वोदकं वा सिञ्चति वर्त्मनी एव गच्छति ॥ १ ॥

पदच्छेद

यःyaḥएषःeṣaḥअक्षिणिakṣiṇiपुरुषःpuruṣaḥदृश्यतेdṛśyateएषःeṣaḥआत्माātmāइतिitiहhaउवाचuvācaएतत्etatअमृतम्amṛtamअभयम्abhayamएतत्etatब्रह्मbrahmaइतिitiतत्tatयदिyadiअपिapiअस्मिन्asminसर्पिःsarpiḥवाvāउदकम्udakamवाvāसिञ्चतिsiñcatiवर्त्मनीvartmanīएवevaगच्छतिgacchati

अन्वय

[आचार्यः] ह उवाच—यः एषः अक्षिणि पुरुषः दृश्यते, एषः आत्मा [अस्ति] इति । एतत् अमृतम् अभयम् [अस्ति]; एतत् ब्रह्म [अस्ति] इति । तत् यदि अपि अस्मिन् सर्पिः वा उदकम् वा सिञ्चति, [तत्] वर्त्मनी एव गच्छति ।

Passage 71.2

एतꣳ संयद्वाम इत्याचक्षत एतꣳ हि सर्वाणि वामान्यभिसंयन्ति सर्वाण्येनं वामान्यभिसंयन्ति य एवं वेद ॥ २ ॥

पदच्छेद

एतम्etamसंयद्वामःsaṃyadvāmaḥइतिitiआचक्षतेācakṣateएतम्etamहिhiसर्वाणिsarvāṇiवामानिvāmāniअभिसंयन्तिabhisaṃyantiसर्वाणिsarvāṇiएनम्enamवामानिvāmāniअभिसंयन्तिabhisaṃyantiयःyaḥएवम्evamवेदveda

अन्वय

एतम् संयद्वामः इति आचक्षते । हि एतम् सर्वाणि वामानि अभिसंयन्ति । यः एवम् वेद, एनम् सर्वाणि वामानि अभिसंयन्ति ।

Passage 71.3

एष उ एव वामनीरेष हि सर्वाणि वामानि नयति सर्वाणि वामानि नयति य एवं वेद ॥ ३ ॥

पदच्छेद

एषःeṣaḥउuएवevaवामनीःvāmanīḥएषःeṣaḥहिhiसर्वाणिsarvāṇiवामानिvāmāniनयतिnayatiसर्वाणिsarvāṇiवामानिvāmāniनयतिnayatiयःyaḥएवम्evamवेदveda

अन्वय

एषः उ एव वामनीः [अस्ति] । हि एषः सर्वाणि वामानि नयति । यः एवम् वेद, [सः] सर्वाणि वामानि नयति ।

Passage 71.4

एष उ एव भामनीरेष हि सर्वेषु लोकेषु भाति सर्वेषु लोकेषु भाति य एवं वेद ॥ ४ ॥

पदच्छेद

एषःeṣaḥउuएवevaभामनीःbhāmanīḥएषःeṣaḥहिhiसर्वेषुsarveṣuलोकेषुlokeṣuभातिbhātiसर्वेषुsarveṣuलोकेषुlokeṣuभातिbhātiयःyaḥएवम्evamवेदveda

अन्वय

एषः उ एव भामनीः [अस्ति] । हि एषः सर्वेषु लोकेषु भाति । यः एवम् वेद, [सः] सर्वेषु लोकेषु भाति ।

Passage 71.5

अथ यदु चैवास्मिञ्छव्यं कुर्वन्ति यदि च नार्चिषमेवाभिसम्भवन्त्यर्चिषोऽहरह्न आपूर्यमाणपक्षमापूर्यमाणपक्षाद्यान्षडुदङ्ङेति मासाꣳस्तान्मासेभ्यः संवत्सरꣳ संवत्सरादादित्यमादित्याच्चन्द्रमसं चन्द्रमसो विद्युतं तत् पुरुषोऽमानवः ॥ ५ ॥

पदच्छेद

अथathaयत्yatउuचcaएवevaअस्मिन्asminछव्यम्chavyamकुर्वन्तिkurvantiयदिyadiचcaनnaअर्चिषम्arciṣamएवevaअभिसम्भवन्तिabhisambhavantiअर्चिषःarciṣaḥअहःahaḥअह्नःahnaḥआपूर्यमाणपक्षम्āpūryamāṇapakṣamआपूर्यमाणपक्षात्āpūryamāṇapakṣātयान्yānषट्ṣaṭउदङ्udaṅएतिetiमासान्māsānतान्tānमासेभ्यःmāsebhyaḥसंवत्सरम्saṃvatsaramसंवत्सरात्saṃvatsarātआदित्यम्ādityamआदित्यात्ādityātचन्द्रमसम्candramasamचन्द्रमसःcandramasaḥविद्युतम्vidyutamतत्tatपुरुषःpuruṣaḥअमानवःamānavaḥ

Passage 71.6

स एनान्ब्रह्म गमयत्येष देवपथो ब्रह्मपथ एतेन प्रतिपद्यमाना इमं मानवमावर्तं नावर्तन्ते नावर्तन्ते ॥ ६ ॥

पदच्छेद

सःsaḥएनान्enānब्रह्मbrahmaगमयतिgamayatiएषःeṣaḥदेवपथःdevapathaḥब्रह्मपथःbrahmapathaḥएतेनetenaप्रतिपद्यमानाःpratipadyamānāḥइमम्imamमानवम्mānavamआवर्तम्āvartamनnaआवर्तन्तेāvartanteनnaआवर्तन्तेāvartante

अन्वय

सः एनान् ब्रह्म गमयति । एषः देवपथः ब्रह्मपथः [अस्ति] । एतेन प्रतिपद्यमानाः [विद्वांसः] इमम् मानवम् आवर्तम् न आवर्तन्ते, न आवर्तन्ते ।

Text settings

Paper color

Read mode

Hide menus for a clear reading page.

Sections

Passages · अध्याय 4, खण्ड 15

Read the whole section →