Sunday Meditation· Open to Everyone

अध्याय 8, खण्ड 10

संस्कृत

Passage 149.1

य एष स्वप्ने महीयमानश्चरत्येष आत्मेति होवाचैतदमृतमभयमेतद्ब्रह्मेति स ह शान्तहृदयः प्रवव्राज स हाप्राप्यैव देवानेतद्भयं ददर्श तद्यद्यपीदꣳ शरीरमन्धं भवत्यनन्धः स भवति यदि स्राममस्रामो नैवैषोऽस्य दोषेण दुष्यति ॥ १ ॥

पदच्छेद

यःyaḥएषःeṣaḥस्वप्नेsvapneमहीयमानःmahīyamānaḥचरतिcaratiएषःeṣaḥआत्माātmāइतिitiहhaउवाचuvācaएतत्etatअमृतम्amṛtamअभयम्abhayamएतत्etatब्रह्मbrahmaइतिitiसःsaḥहhaशान्तहृदयःśāntahṛdayaḥप्रवव्राजpravavrājaसःsaḥहhaअप्राप्यaprāpyaएवevaदेवान्devānएतत्etatभयम्bhayamददर्शdadarśaतत्tatयदिyadiअपिapiइदम्idamशरीरम्śarīramअन्धम्andhamभवतिbhavatiअनन्धःanandhaḥसःsaḥभवतिbhavatiयदिyadiस्रामम्srāmamअस्रामःasrāmaḥनnaएवevaएषःeṣaḥअस्यasyaदोषेणdoṣeṇaदुष्यतिduṣyati

अन्वय

यः एषः स्वप्ने महीयमानः चरति, एषः आत्मा इति ह उवाच; एतत् अमृतम् अभयम्, एतत् ब्रह्म इति । सः ह शान्तहृदयः प्रवव्राज । सः ह देवान् अप्राप्य एव एतत् भयम् ददर्श—तत् यद्यपि इदम् शरीरम् अन्धम् भवति, सः अनन्धः भवति; यदि [इदम् शरीरम्] स्रामम् [भवति], [सः] अस्रामः [भवति] । एषः अस्य दोषेण न एव दुष्यति ।

Passage 149.2

न वधेनास्य हन्यते नास्य स्राम्येण स्रामो घ्नन्ति त्वेवैनं विच्छादयन्तीवाप्रियवेत्तेव भवत्यपि रोदितीव नाहमत्र भोग्यं पश्यामीति ॥ २ ॥

पदच्छेद

नnaवधेनvadhenaअस्यasyaहन्यतेhanyateनnaअस्यasyaस्राम्येणsrāmyeṇaस्रामःsrāmaḥघ्नन्तिghnantiतुtuएवevaएनम्enamविच्छादयन्तिvicchādayantiइवivaअप्रियवेत्ताapriyavettāइवivaभवतिbhavatiअपिapiरोदितिroditiइवivaनnaअहम्ahamअत्रatraभोग्यम्bhogyamपश्यामिpaśyāmiइतिiti

अन्वय

अस्य वधेन न हन्यते; अस्य स्राम्येण स्रामः न [भवति] । तु एनम् घ्नन्ति एव, विच्छादयन्ति इव; अप्रियवेत्ता इव भवति, अपि रोदिति इव; अहम् अत्र भोग्यम् न पश्यामि इति ।

Passage 149.3

स समित्पाणिः पुनरेयाय तꣳ ह प्रजापतिरुवाच मघवन्यच्छान्तहृदयः प्राव्राजीः किमिच्छन्पुनरागम इति स होवाच तद्यद्यपीदं भगवः शरीरमन्धं भवत्यनन्धः स भवति यदि स्राममस्रामो नैवैषोऽस्य दोषेण दुष्यति ॥ ३ ॥

पदच्छेद

सःsaḥसमित्पाणिःsamitpāṇiḥपुनःpunaḥएयायeyāyaतम्tamहhaप्रजापतिःprajāpatiḥउवाचuvācaमघवन्maghavanयत्yatशान्तहृदयःśāntahṛdayaḥप्राव्राजीःprāvrājīḥकिम्kimइच्छन्icchanपुनःpunaḥआगमःāgamaḥइतिitiसःsaḥहhaउवाचuvācaतत्tatयदिyadiअपिapiइदम्idamभगवःbhagavaḥशरीरम्śarīramअन्धम्andhamभवतिbhavatiअनन्धःanandhaḥसःsaḥभवतिbhavatiयदिyadiस्रामम्srāmamअस्रामःasrāmaḥनnaएवevaएषःeṣaḥअस्यasyaदोषेणdoṣeṇaदुष्यतिduṣyati

अन्वय

सः समित्पाणिः पुनः एयाय । प्रजापतिः तम् ह उवाच—मघवन्, यत् शान्तहृदयः प्राव्राजीः, किम् इच्छन् पुनः आगमः इति । सः ह उवाच—भगवः, तत् यद्यपि इदम् शरीरम् अन्धम् भवति, सः अनन्धः भवति; यदि [इदम् शरीरम्] स्रामम् [भवति], [सः] अस्रामः [भवति] । एषः अस्य दोषेण न एव दुष्यति ।

Passage 149.4

न वधेनास्य हन्यते नास्य स्राम्येण स्रामो घ्नन्ति त्वेवैनं विच्छादयन्तीवाप्रियवेत्तेव भवत्यपि रोदितीव नाहमत्र भोग्यं पश्यामीत्येवमेवैष मघवन्निति होवाचैतं त्वेव ते भूयोऽनुव्याख्यास्यामि वसापराणि द्वात्रिꣳशतं वर्षाणीति स हापराणि द्वात्रिꣳशतं वर्षाण्युवास तस्मै होवाच ॥ ४ ॥

पदच्छेद

नnaवधेनvadhenaअस्यasyaहन्यतेhanyateनnaअस्यasyaस्राम्येणsrāmyeṇaस्रामःsrāmaḥघ्नन्तिghnantiतुtuएवevaएनम्enamविच्छादयन्तिvicchādayantiइवivaअप्रियवेत्ताapriyavettāइवivaभवतिbhavatiअपिapiरोदितिroditiइवivaनnaअहम्ahamअत्रatraभोग्यम्bhogyamपश्यामिpaśyāmiइतिitiएवम्evamएवevaएषःeṣaḥमघवन्maghavanइतिitiहhaउवाचuvācaएतम्etamतुtuएवevaतेteभूयःbhūyaḥअनुव्याख्यास्यामिanuvyākhyāsyāmiवसvasaअपराणिaparāṇiद्वात्रिंशतम्dvātriṃśatamवर्षाणिvarṣāṇiइतिitiसःsaḥहhaअपराणिaparāṇiद्वात्रिंशतम्dvātriṃśatamवर्षाणिvarṣāṇiउवासuvāsaतस्मैtasmaiहhaउवाचuvāca

अन्वय

अस्य वधेन न हन्यते; अस्य स्राम्येण स्रामः न [भवति] । तु एनम् घ्नन्ति एव, विच्छादयन्ति इव; अप्रियवेत्ता इव भवति, अपि रोदिति इव; अहम् अत्र भोग्यम् न पश्यामि इति । मघवन्, एषः एवम् एव इति ह उवाच । एतम् तु एव ते भूयः अनुव्याख्यास्यामि; अपराणि द्वात्रिंशतम् वर्षाणि वस इति । सः ह अपराणि द्वात्रिंशतम् वर्षाणि उवास । तस्मै ह उवाच ।

Text settings

Paper color

Read mode

Hide menus for a clear reading page.

Sections

Passages · अध्याय 8, खण्ड 10

Read the whole section →