Shloka 18.51
बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्यात्मानं नियम्य च । शब्दादीन्विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च ॥१८-५१॥
पदच्छेद
बुद्ध्याbuddhyāविशुद्धयाviśuddhayāयुक्तःyuktaḥधृत्याdhṛtyāआत्मानम्ātmānamनियम्यniyamyaचcaशब्द-आदीन्śabda-ādīnविषयान्viṣayānत्यक्त्वाtyaktvāराग-द्वेषौrāga-dveṣauव्युदस्यvyudasyaचca
अन्वय
विशुद्धया बुद्ध्या युक्तः धृत्या आत्मानम् नियम्य च शब्दादीन् विषयान् त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च [विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः ध्यानयोगपरः नित्यम् वैराग्यम् समुपाश्रितः निर्ममः शान्तः ब्रह्मभूयाय कल्पते] ।
हिन्दी अर्थ
शुद्ध बुद्धि से युक्त होकर, धैर्य से अपने को संयमित करके, शब्द आदि इंद्रियविषयों को छोड़कर और राग-द्वेष को दूर करके—
English meaning
Endowed with a purified understanding, governing oneself with firmness, putting aside sense objects such as sound, and removing attraction and aversion—
प्रसंग
ब्रह्मप्राप्ति के साधक का अनुशासन यहाँ शुरू होकर अगले दो श्लोकों में चलता है।
सरल व्याख्या
बाहरी विषयों से दूरी के साथ राग-द्वेष की भी निवृत्ति कही गई है। केवल वातावरण बदलना भीतर की पकड़ छोड़ने के बराबर नहीं।
Context
The seeker's discipline begins here and continues through the next two verses.
Simple explanation
Withdrawal from objects is paired with relinquishing attraction and aversion. Changing one's surroundings alone does not release inner clinging.