Shloka 18.43
शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् । दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम् ॥१८-४३॥
पदच्छेद
शौर्यम्śauryamतेजःtejaḥधृतिःdhṛtiḥदाक्ष्यम्dākṣyamयुद्धेyuddheचcaअपिapiअपलायनम्apalāyanamदानम्dānamईश्वर-भावःīśvara-bhāvaḥचcaक्षात्रम्kṣātramकर्मkarmaस्वभाव-जम्svabhāva-jam
अन्वय
शौर्यम् तेजः धृतिः दाक्ष्यम् युद्धे अपि च अपलायनम् दानम् ईश्वरभावः च [इति] स्वभावजम् क्षात्रम् कर्म [अस्ति] ।
हिन्दी अर्थ
शौर्य, तेज, धैर्य, दक्षता, युद्ध में पीछे न हटना, दान और नेतृत्व की क्षमता—ये क्षत्रिय के स्वभावजन्य कर्म हैं।
English meaning
Courage, vigour, firmness, skill, not fleeing in battle, generosity and the capacity to lead are the actions arising from a kshatriya's disposition.
प्रसंग
अब क्षात्र कर्म के साहस, कौशल और नेतृत्व से जुड़े गुण बताए जाते हैं।
सरल व्याख्या
शौर्य के साथ दान और धैर्य भी हैं। नेतृत्व को केवल बल प्रयोग तक सीमित नहीं किया गया।
Context
The account turns to courage, competence and leadership in kshatriya work.
Simple explanation
Generosity and fortitude accompany courage. Leadership is not reduced to the use of force.