Shloka 18.14
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् । विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥१८-१४॥
पदच्छेद
अधिष्ठानम्adhiṣṭhānamतथाtathāकर्ताkartāकरणम्karaṇamचcaपृथग्विधम्pṛthagvidhamविविधाःvividhāḥचcaपृथक्pṛthakचेष्टाःceṣṭāḥदैवम्daivamचcaएवevaअत्रatraपञ्चमम्pañcamam
अन्वय
अधिष्ठानम् तथा कर्ता पृथग्विधम् करणम् च विविधाः पृथक् चेष्टाः च अत्र पञ्चमम् दैवम् च एव [इति एतानि पञ्च कारणानि सन्ति] ।
हिन्दी अर्थ
वे हैं: कर्म का आधार, कर्ता, अलग-अलग साधन, विविध प्रकार की चेष्टाएँ, और पाँचवाँ दैव।
English meaning
They are the basis of action, the agent, the various instruments, the different kinds of effort, and, as the fifth, daiva—the divine or circumstantial factor.
प्रसंग
पिछले श्लोक में घोषित पाँच कारण अब गिनाए जाते हैं।
सरल व्याख्या
आधार, कर्ता, साधन, चेष्टाएँ और दैव अलग रखे गए हैं। इस बहुकारण दृष्टि से अकेले अहंकार का दावा सीमित होता है।
Context
The five causes announced in the preceding verse are now listed.
Simple explanation
Setting, agent, instruments, efforts and the divine factor are distinguished. This multiple-cause view limits an isolated ego's claim.