Sections

Wisdom
Upanishads
Brihadaranyaka Upanishad
Reader section 24
Passage 24.23

अध्याय ४, ब्राह्मण ३

संस्कृतहिंदीEnglish

Passage 24.23

यद्वै तन्न पश्यति पश्यन् वै तन्न पश्यति । न हि द्रष्टुर्दृष्टेर्विपरिलोपो विद्यतेऽविनाशित्वान् । न तु तद्द्वितीयमस्ति ततोऽन्यद्विभक्तं यत्पश्येत् ॥ २३ ॥

पदच्छेद

यत्yatवैvaiतत्tatनnaपश्यतिpaśyatiपश्यन्paśyanवैvaiतत्tatनnaपश्यतिpaśyatiनnaहिhiद्रष्टुःdraṣṭuḥदृष्टेःdṛṣṭeḥविपरिलोपःviparilopaḥविद्यतेvidyateअविनाशित्वात्avināśitvātनnaतुtuतत्tatद्वितीयम्dvitīyamअस्तिastiततःtataḥअन्यत्anyatविभक्तम्vibhaktamयत्yatपश्येत्paśyet

अन्वय

यत् वै तत् [तत्र सः] न पश्यति, पश्यन् वै तत् [तत्र सः] न पश्यति । हि द्रष्टुः दृष्टेः अविनाशित्वात् विपरिलोपः न विद्यते । तु ततः [द्रष्टुः] अन्यत् विभक्तम् तत् द्वितीयम् न अस्ति, यत् [सः] पश्येत् ।

हिन्दी अर्थ

जब कहा जाता है कि वह नहीं देखता, तब वह देखने वाला होते हुए भी नहीं देखता। देखने वाला की देखने की शक्ति का लोप नहीं होता, क्योंकि वह अविनाशी है। पर उससे अलग, विभक्त कोई दूसरी वस्तु नहीं है जिसे वह अनुभव करे।

English meaning

When it is said that it does not see, it is still seeing, though not seeing an object. The seer’s capacity for seeing is not lost, for it is imperishable. There is no second thing, separate and distinct from it, for it to see.