Passage 3.8
ते होचुः क्व नु सोऽभूद्यो न इत्थमसक्तेति । अयमास्येऽन्तरिति । सोऽयास्य आङ्गिरसोऽङ्गानां हि रसः ॥ ८ ॥
पदच्छेद
अन्वय
ते ह ऊचुः-यः नः इत्थम् असक्त, सः क्व नु अभूत् इति । अयम् आस्ये अन्तः [अस्ति] इति । सः अयास्यः आङ्गिरसः [अस्ति]; हि अङ्गानाम् रसः [अस्ति] ।
हिन्दी अर्थ
उन्होंने पूछा: वह कहाँ था जिसने हमें इस प्रकार बचाया? उत्तर हुआ: यह मुख के भीतर है। इसलिए वह अयास्य आङ्गिरस कहलाता है, क्योंकि वह अंगों का रस है।
English meaning
They asked, “Where was the one who helped us in this way?” The answer was, “Here, within the mouth.” It is therefore called Ayasya Angirasa, for it is the essence of the limbs.
व्याख्या
आस्य, मुख, और अङ्गानां रसः, अंगों का सार, के माध्यम से दो नामों का अर्थ समझाया गया है। यह वैदिक नाम-व्याख्या है। अयास्य आङ्गिरस एक ऋषि-नाम भी है, पर इस कथा में वही नाम प्राण की पहचान में प्रयुक्त होता है।
Explanation
The text explains the names through asya, mouth, and anganam rasah, the essence of the limbs. This is Vedic interpretation of names. Ayasya Angirasa is also a seer’s name, but here that name identifies the vital power.
संदर्भ
विजय के बाद देवता अपने रक्षक की पहचान करते हैं।
Context
After their victory the gods identify the power that protected them.