Passage 21.3
कतमे वसव इति । अग्निश्च पृथिवी च वायुश्चान्तरिक्षं चादित्यश्च द्यौः च चन्द्रमाश्च नक्षत्राणि चैते वसवः । एतेषु हीदं सर्वं वसु हितं इति तस्माद्वसव इति ॥ ३ ॥
पदच्छेद
अन्वय
[शाकल्यः पप्रच्छ—] वसवः कतमे [सन्ति] इति । [याज्ञवल्क्यः आह—] अग्निः च पृथिवी च वायुः च अन्तरिक्षम् च आदित्यः च द्यौः च चन्द्रमाः च नक्षत्राणि च, एते वसवः [सन्ति] । हि एतेषु इदम् सर्वम् वसु हितम् [अस्ति] इति, तस्मात् वसवः इति [उच्यन्ते] ।
हिन्दी अर्थ
वसु कौन हैं? अग्नि, पृथिवी, वायु, अन्तरिक्ष, सूर्य, द्युलोक, चन्द्रमा और नक्षत्र। ये वसु हैं, क्योंकि यह सारा धन अथवा अस्तित्व इनमें रखा हुआ है; इसलिए वे वसु कहलाते हैं।
English meaning
“Which are the Vasus?” “Fire, earth, wind, intermediate space, sun, heaven, moon and stars. These are the Vasus, because all this wealth or existent world is lodged in them; hence they are called Vasus.”
व्याख्या
वसु और वास के अर्थक्षेत्र का सम्बन्ध व्याख्या का आधार है: जगत् इन शक्तियों में रखा या बसा है। यह वैदिक अर्थव्युत्पत्ति है, आधुनिक ऐतिहासिक शब्दव्युत्पत्ति का दावा नहीं।
Explanation
The explanation connects the Vasus with what is lodged or dwells in them. This is a Vedic interpretive etymology, not a claim of modern historical linguistics.
संदर्भ
आठ वसुओं का विस्तार प्राकृतिक जगत् में दिखाया जाता है।
Context
The eight Vasus are identified within the natural world.