Shloka 11.40
नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते नमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व । अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं सर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः ॥११-४०॥
पदच्छेद
नमःnamaḥपुरस्तात्purastātअथathaपृष्ठतःpṛṣṭhataḥतेteनमःnamaḥअस्तुastuतेteसर्वतःsarvataḥएवevaसर्वsarvaअनन्तवीर्यanantavīryaअमितविक्रमःamitavikramaḥत्वम्tvamसर्वम्sarvamसमाप्नोषिsamāpnoṣiततःtataḥअसिasiसर्वःsarvaḥ
अन्वय
सर्व, ते पुरस्तात् नमः [अस्तु], अथ पृष्ठतः [नमः अस्तु]; ते सर्वतः एव नमः अस्तु । अनन्तवीर्य, त्वम् अमितविक्रमः [असि]; सर्वम् समाप्नोषि, ततः सर्वः असि ।
हिन्दी अर्थ
आपको आगे से, पीछे से और हर दिशा से प्रणाम है, सर्वस्वरूप। आपका बल और पराक्रम असीम हैं; आप सबको व्याप्त करते हैं, इसलिए आप ही सब हैं।
English meaning
I bow to you in front, behind and on every side, O All. Your strength and power are immeasurable; you encompass everything and therefore are everything.
प्रसंग
सर्वदिशामुखी रूप के सामने अर्जुन आगे, पीछे और हर ओर प्रणाम करता है।
सरल व्याख्या
प्रणाम की कोई एक दिशा पर्याप्त नहीं लगती, क्योंकि रूप सब ओर व्याप्त है।
Context
Before the form facing every direction, Arjuna bows in front, behind and on every side.
Simple explanation
No single direction of reverence seems sufficient when the form pervades every side.