Shloka 3.40
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते । एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम् ॥३-४०॥
पदच्छेद
इन्द्रियाणिindriyāṇiमनःmanaḥबुद्धिःbuddhiḥअस्यasyaअधिष्ठानम्adhiṣṭhānamउच्यतेucyateएतैःetaiḥविमोहयतिvimohayatiएषःeṣaḥज्ञानम्jñānamआवृत्यāvṛtyaदेहिनम्dehinam
अन्वय
अस्य इन्द्रियाणि मनः बुद्धिः अधिष्ठानम् उच्यते । एषः एतैः ज्ञानम् आवृत्य देहिनम् विमोहयति ।
हिन्दी अर्थ
इन्द्रियाँ, मन और बुद्धि इसके निवास-स्थान कहे जाते हैं। इन्हीं के सहारे यह ज्ञान को ढककर देहधारी को भ्रमित करता है।
English meaning
The senses, mind, and understanding are said to be its dwelling places. Through these it covers knowledge and confuses the embodied person.
प्रसंग
कृष्ण कामना के काम करने के आधार बताते हैं।
सरल व्याख्या
इन्द्रियाँ, मन और बुद्धि उसी शिक्षा के क्षेत्र बनते हैं; दोष केवल बाहर की वस्तुओं पर नहीं डाला गया।
Context
Krishna identifies the faculties through which desire operates.
Simple explanation
The senses, mind, and understanding become the field of discipline; blame is not placed solely on outward objects.