Shloka 3.34
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ । तयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ ॥३-३४॥
पदच्छेद
इन्द्रियस्यindriyasyaइन्द्रियस्यindriyasyaअर्थेartheराग-द्वेषौrāga-dveṣauव्यवस्थितौvyavasthitauतयोःtayoḥनnaवशम्vaśamआगच्छेत्āgacchetतौtauहिhiअस्यasyaपरिपन्थिनौparipanthinau
अन्वय
इन्द्रियस्य इन्द्रियस्य अर्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ [स्तः] । तयोः वशम् न आगच्छेत्; तौ हि अस्य परिपन्थिनौ [स्तः] ।
हिन्दी अर्थ
हर इन्द्रिय के अपने विषय में आकर्षण और विकर्षण रहते हैं। उनके वश में मत आओ; ये दोनों मनुष्य के मार्ग में बाधक हैं।
English meaning
Attraction and aversion are rooted in each sense’s relation to its object. Do not come under their control; both are obstacles on the path.
प्रसंग
स्वभाव की चर्चा के बाद आकर्षण-विकर्षण को सँभालने की बात आती है।
सरल व्याख्या
किसी प्रवृत्ति का उपस्थित होना उसके पीछे चलने की अनिवार्यता नहीं है।
Context
After the discussion of nature, attention turns to governing attraction and aversion.
Simple explanation
The presence of a tendency does not make following it inevitable.