Shloka 10.4
बुद्धिर्ज्ञानमसंमोहः क्षमा सत्यं दमः शमः । सुखं दुःखं भवोऽभावो भयं चाभयमेव च ॥१०-४॥
पदच्छेद
बुद्धिःbuddhiḥज्ञानम्jñānamअसंमोहःasaṃmohaḥक्षमाkṣamāसत्यम्satyamदमःdamaḥशमःśamaḥसुखम्sukhamदुःखम्duḥkhamभवःbhavaḥअभावःabhāvaḥभयम्bhayamचcaअभयम्abhayamएवevaचca
अन्वय
बुद्धिः ज्ञानम् असंमोहः क्षमा सत्यम् दमः शमः सुखम् दुःखम् भवः अभावः भयम् च अभयम् एव च [इति भावाः भूतानाम् मत्तः एव पृथग्विधाः भवन्ति] ।
हिन्दी अर्थ
बुद्धि, ज्ञान, मोह का अभाव, क्षमा, सत्य, इन्द्रियसंयम, मन की शान्ति, सुख-दुःख, जन्म-विनाश तथा भय और अभय—
English meaning
Understanding, knowledge, freedom from delusion, forgiveness, truth, restraint of the senses, quietness of mind, pleasure and pain, coming to be and passing away, fear and fearlessness—
प्रसंग
अब प्राणियों के विविध आंतरिक भावों की सूची शुरू है।
सरल व्याख्या
सुख-दुख और भय-अभय दोनों आए हैं; दायरा केवल अनुकूल गुणों का नहीं।
Context
A list of the varied inner conditions of beings now begins.
Simple explanation
Pleasure and pain, fear and fearlessness are both included; the scope is not limited to favourable qualities.