Shloka 13.6
इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं संघातश्चेतना धृतिः । एतत्क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतम् ॥१३-६॥
पदच्छेद
इच्छाicchāद्वेषःdveṣaḥसुखम्sukhamदुःखम्duḥkhamसंघातःsaṃghātaḥचेतनाcetanāधृतिःdhṛtiḥएतत्etatक्षेत्रम्kṣetramसमासेनsamāsenaसविकारम्savikāramउदाहृतम्udāhṛtam
अन्वय
इच्छा द्वेषः सुखम् दुःखम् संघातः चेतना धृतिः [च, महाभूतानि अहंकारः बुद्धिः अव्यक्तम् दश इन्द्रियाणि एकम् च पञ्च इन्द्रियगोचराः च इति] एतत् सविकारम् क्षेत्रम् समासेन उदाहृतम् [अस्ति] ।
हिन्दी अर्थ
इच्छा, द्वेष, सुख, दुःख, शरीर-मन का संघात, चेतना और धृति—इन सबके साथ यह क्षेत्र और उसके विकार संक्षेप में कहे गए हैं।
English meaning
desire, aversion, pleasure, pain, the bodily and mental aggregate, awareness and sustaining resolve: this briefly describes the field together with its modifications.
प्रसंग
तत्वों की पिछली सूची में इच्छा, द्वेष, सुख-दुःख और चेतना जैसे अनुभवगत पक्ष जुड़ते हैं।
सरल व्याख्या
बदलते भाव और मानसिक दशाएँ भी क्षेत्र के विवेचन में आती हैं।
Context
The preceding list is extended to experiential features such as desire, aversion, pleasure, pain and awareness.
Simple explanation
Changing feelings and mental conditions also belong within the analysis of the field.