Sunday Meditation· Open to Everyone

अध्याय २, ब्राह्मण ३

संस्कृत

Passage 9.1

द्वे वाव ब्रह्मणो रूपे । मूर्तं चैवामूर्तं च । मर्त्यं चामृतं च । स्थितं च यच्च । सच्च त्यं च ॥ १ ॥

पदच्छेद

द्वेdveवैvaiएवevaब्रह्मणःbrahmaṇaḥरूपेrūpeमूर्तम्mūrtamचcaएवevaअमूर्तम्amūrtamचcaमर्त्यम्martyamचcaअमृतम्amṛtamचcaस्थितम्sthitamचcaयत्yatचcaसत्satचcaत्यम्tyamचca

अन्वय

ब्रह्मणः द्वे वाव रूपे [स्तः]-मूर्तम् च एव अमूर्तम् च, मर्त्यम् च अमृतम् च, स्थितम् च यत् च, सत् च त्यम् च ।

Passage 9.2

तदेतन्मूर्तं यदन्यद्वायोश्चान्तरिक्षाच्च । एतन्मर्त्यम् । एतत्स्थितम् । एतत्सत् । तस्यैतस्य मूर्तस्यैतस्य मर्त्यस्यैतस्य स्थितस्यैतस्य सत एष रसो य एष तपति । सतो ह्येष रसः ॥ २ ॥

पदच्छेद

तत्tatएतत्etatमूर्तम्mūrtamयत्yatअन्यत्anyatवायोःvāyoḥचcaअन्तरिक्षात्antarikṣātचcaएतत्etatमर्त्यम्martyamएतत्etatस्थितम्sthitamएतत्etatसत्satतस्यtasyaएतस्यetasyaमूर्तस्यmūrtasyaएतस्यetasyaमर्त्यस्यmartyasyaएतस्यetasyaस्थितस्यsthitasyaएतस्यetasyaसतःsataḥएषःeṣaḥरसःrasaḥयःyaḥएषःeṣaḥतपतिtapatiसतःsataḥहिhiएषःeṣaḥरसःrasaḥ

अन्वय

यत् वायोः च अन्तरिक्षात् च अन्यत् [अस्ति], तत् एतत् मूर्तम् [अस्ति] । एतत् मर्त्यम् [अस्ति]; एतत् स्थितम् [अस्ति]; एतत् सत् [अस्ति] । यः एषः तपति, एषः तस्य एतस्य मूर्तस्य एतस्य मर्त्यस्य एतस्य स्थितस्य एतस्य सतः रसः [अस्ति] । हि एषः सतः रसः [अस्ति] ।

Passage 9.3

अथामूर्तम् । वायुश्चान्तरिक्षश्च । एतदमृतम् । एतद्यत् । एतत्त्यम् । तस्यैतस्यामूर्तस्यैतस्यामृतस्यैतस्य यत एतस्य त्यस्यैष रसो य एष एतस्मिन्मण्डले पुरुषः । त्यस्य ह्येष रस । इत्यधिदैवतम् ॥ ३ ॥

पदच्छेद

अथathaअमूर्तम्amūrtamवायुःvāyuḥचcaअन्तरिक्षःantarikṣaḥचcaएतत्etatअमृतम्amṛtamएतत्etatयत्yatएतत्etatत्यम्tyamतस्यtasyaएतस्यetasyaअमूर्तस्यamūrtasyaएतस्यetasyaअमृतस्यamṛtasyaएतस्यetasyaयतःyataḥएतस्यetasyaत्यस्यtyasyaएषःeṣaḥरसःrasaḥयःyaḥएषःeṣaḥएतस्मिन्etasminमण्डलेmaṇḍaleपुरुषःpuruṣaḥत्यस्यtyasyaहिhiएषःeṣaḥरसःrasaḥइतिitiअधिदैवतम्adhidaivatam

Passage 9.4

अथाध्यात्मम् । इदमेव मूर्तं यदन्यत्प्राणाच्च यश्चायमन्तरात्मन्नाकाशः । एतन्मर्त्यम् । एतत्स्थितम् । एतत्सत् । तस्यैतस्य मूर्तस्यैतस्य मर्त्यस्यैतस्य स्थितस्यैतस्य सत एष रसो यच्चक्षुः । सतो ह्येष रसः ॥ ४ ॥

पदच्छेद

अथathaअध्यात्मम्adhyātmamइदम्idamएवevaमूर्तम्mūrtamयत्yatअन्यत्anyatप्राणात्prāṇātचcaयःyaḥचcaअयम्ayamअन्तःantaḥआत्मन्ātmanआकाशःākāśaḥएतत्etatमर्त्यम्martyamएतत्etatस्थितम्sthitamएतत्etatसत्satतस्यtasyaएतस्यetasyaमूर्तस्यmūrtasyaएतस्यetasyaमर्त्यस्यmartyasyaएतस्यetasyaस्थितस्यsthitasyaएतस्यetasyaसतःsataḥएषःeṣaḥरसःrasaḥयत्yatचक्षुःcakṣuḥसतःsataḥहिhiएषःeṣaḥरसःrasaḥ

अन्वय

अथ अध्यात्मम् [उच्यते] । प्राणात् च [आकाशात् च] अन्यत् यत् [अस्ति] — यः च अयम् अन्तरात्मन् आकाशः [अस्ति] — इदम् एव मूर्तम् [अस्ति] । एतत् मर्त्यम् [अस्ति]; एतत् स्थितम् [अस्ति]; एतत् सत् [अस्ति] । यत् चक्षुः [अस्ति], एषः तस्य एतस्य मूर्तस्य एतस्य मर्त्यस्य एतस्य स्थितस्य एतस्य सतः रसः [अस्ति] । हि एषः सतः रसः [अस्ति] ।

Passage 9.5

अथामूर्तं प्राणश्च यश्चायमन्तरात्मन्नाकाशः । एतदमृतम् । एतद्यत् । एतत्त्यत् । तस्यैतस्यामूर्तस्यैतस्यामृतस्यैतस्य यत एतस्य त्यस्यैष रसो योऽयं दक्षिणेऽक्षन् पुरुषः । त्यस्य ह्येष रसः ॥ ५ ॥

पदच्छेद

अथathaअमूर्तम्amūrtamप्राणःprāṇaḥचcaयःyaḥचcaअयम्ayamअन्तःantaḥआत्मन्ātmanआकाशःākāśaḥएतत्etatअमृतम्amṛtamएतत्etatयत्yatएतत्etatत्यत्tyatतस्यtasyaएतस्यetasyaअमूर्तस्यamūrtasyaएतस्यetasyaअमृतस्यamṛtasyaएतस्यetasyaयतःyataḥएतस्यetasyaत्यस्यtyasyaएषःeṣaḥरसःrasaḥयःyaḥअयम्ayamदक्षिणेdakṣiṇeअक्षन्akṣanपुरुषःpuruṣaḥत्यस्यtyasyaहिhiएषःeṣaḥरसःrasaḥ

अन्वय

अथ प्राणः च यः च अयम् अन्तरात्मन् आकाशः [अस्ति], [एतत्] अमूर्तम् [अस्ति] । एतत् अमृतम् [अस्ति]; एतत् यत् [अस्ति]; एतत् त्यत् [अस्ति] । यः अयम् दक्षिणे अक्षन् पुरुषः [अस्ति], एषः तस्य एतस्य अमूर्तस्य एतस्य अमृतस्य एतस्य यतः एतस्य त्यस्य रसः [अस्ति] । हि एषः त्यस्य रसः [अस्ति] ।

Passage 9.6

तस्य हैतस्य पुरुषस्य रूपम् । यथा माहारजनं वासो यथा पाण्ड्वाविकं यथेन्द्रगोपो यथाग्न्यर्चिर्यथा पुण्डरीकं यथा सकृद्विद्युत्तम् । सकृद्विद्युत्तेव ह वा अस्य श्रीर्भवति य एवं वेद । अथात आदेशो नेति नेति । न ह्येतस्मादिति नेत्यन्यत्परमस्ति । अथ नामधेयं सत्यस्य सत्यमिति । प्राणा वै सत्यम् । तेषामेष सत्यम् ॥ ६ ॥

पदच्छेद

तस्यtasyaहhaएतस्यetasyaपुरुषस्यpuruṣasyaरूपम्rūpamयथाyathāमाहारजनम्māhārajanamवासःvāsaḥयथाyathāपाण्ड्वाविकम्pāṇḍvāvikamयथाyathāइन्द्रगोपःindragopaḥयथाyathāअग्न्यर्चिःagnyarciḥयथाyathāपुण्डरीकम्puṇḍarīkamयथाyathāसकृद्विद्युत्तम्sakṛdvidyuttamसकृद्विद्युत्ताsakṛdvidyuttāइवivaहhaवैvaiअस्यasyaश्रीःśrīḥभवतिbhavatiयःyaḥएवम्evamवेदvedaअथathaअतःataḥआदेशःādeśaḥनnaइतिitiनnaइतिitiनnaहिhiएतस्मात्etasmātइतिitiनnaइतिitiअन्यत्anyatपरम्paramअस्तिastiअथathaनामधेयम्nāmadheyamसत्यस्यsatyasyaसत्यम्satyamइतिitiप्राणाःprāṇāḥवैvaiसत्यम्satyamतेषाम्teṣāmएषःeṣaḥसत्यम्satyam

Text settings

Paper color

Read mode

Hide menus for a clear reading page.

Sections

Passages · अध्याय २, ब्राह्मण ३

Read the whole section →