Passage 27.3
घृतकौशिकात् । घृतकौशिकः पाराशर्यात् । पाराशर्यः पाराशर्यात् । पाराशर्यो जातुकर्ण्यात् । जातुकर्ण्य आसुरायणाच्च यस्काच्च । आसुरायणस्त्रैवणेः । त्रैवणिरौपजन्धनेः । औपजन्धनिरासुरेः । आसुरिर्भारद्वाजात् । भारद्वाज आत्रेयात् । आत्रेयो माण्टेः । माण्टिर्गौतमात् । गौतमो गौतमात् । गौतमो वात्स्यात् । वात्स्यः शाण्डिल्यात् । शाण्डिल्यः कैशोर्यात्काप्यात् । कैशोर्यः काप्यः कुमारहरितात् । कुमारहरितो गालवात् । गालवो विदर्भीकौण्डिन्यात् । विदर्भीकौण्डिन्यो वत्सनपातो बाभ्रवात् । वत्सनपाद्बाभ्रवः पथः सौभरात् । पन्थाः सौभरोऽयास्यादङ्गिरसात् । अयास्य आङ्गिरस आभुतेस्त्वाष्ट्रात् । आभुतिस्त्वाष्ट्रो विश्वरूपात्त्वाष्ट्रात् । विश्वरूपस्त्वाष्ट्रोऽश्विभ्याम् । अश्विनौ दधिच आथर्वणात् । दध्यङ्ङाथर्वणोऽथर्वणो दैवात् । अथर्वा दैवो मृत्योः प्राध्वंसनात् । मृत्युः प्राध्वंसनः प्राध्वंसनात् । प्राध्वंसनः एकर्षेः । एकर्षिर्विप्रजित्तेः । विप्रजित्तिर्व्यष्टेर् । व्यष्टिः सनारोः । सनारुः सनातनात् । सनातनः सनगात् । सनगः परमेष्टिणः । परमेष्टी ब्रह्मणः । ब्रह्म स्वयम्भु । ब्रह्मणे नमः ॥ ३ ॥
पदच्छेद
हिन्दी अर्थ
पूर्ववाक्य के कौशिकायनि ने घृतकौशिक से सीखा। घृतकौशिक ने पाराशर्य से सीखा। पाराशर्य ने पाराशर्य से सीखा। पाराशर्य ने जातुकर्ण्य से सीखा। जातुकर्ण्य ने आसुरायण और यस्क से सीखा। आसुरायण ने त्रैवणि से सीखा। त्रैवणि ने औपजन्धनि से सीखा। औपजन्धनि ने आसुरि से सीखा। आसुरि ने भारद्वाज से सीखा। भारद्वाज ने आत्रेय से सीखा। आत्रेय ने माण्टि से सीखा। माण्टि ने गौतम से सीखा। गौतम ने गौतम से सीखा। गौतम ने वात्स्य से सीखा। वात्स्य ने शाण्डिल्य से सीखा। शाण्डिल्य ने कैशोर्य काप्य से सीखा। कैशोर्य काप्य ने कुमारहरित से सीखा। कुमारहरित ने गालव से सीखा। गालव ने विदर्भी कौण्डिन्य से सीखा। विदर्भी कौण्डिन्य ने वत्सनपाद् बाभ्रव से सीखा। वत्सनपाद् बाभ्रव ने पन्था सौभर से सीखा। पन्था सौभर ने अयास्य आङ्गिरस से सीखा। अयास्य आङ्गिरस ने आभुति त्वाष्ट्र से सीखा। आभुति त्वाष्ट्र ने विश्वरूप त्वाष्ट्र से सीखा। विश्वरूप त्वाष्ट्र ने दोनों अश्विनों से सीखा। दोनों अश्विनों ने दध्यङ् आथर्वण से सीखा। दध्यङ् आथर्वण ने अथर्वा दैव से सीखा। अथर्वा दैव ने मृत्यु प्राध्वंसन से सीखा। मृत्यु प्राध्वंसन ने प्राध्वंसन से सीखा। प्राध्वंसन ने एकर्षि से सीखा। एकर्षि ने विप्रजित्ति से सीखा। विप्रजित्ति ने व्यष्टि से सीखा। व्यष्टि ने सनारु से सीखा। सनारु ने सनातन से सीखा। सनातन ने सनग से सीखा। सनग ने परमेष्ठिन् से सीखा। परमेष्ठिन् ने ब्रह्म से सीखा। ब्रह्म स्वयंभू है। ब्रह्म को नमस्कार।
English meaning
The Kaushikayani named previously learned from Ghritakaushika. Ghritakaushika learned from Parasharya. Parasharya learned from Parasharya. Parasharya learned from Jatukarnya. Jatukarnya learned from Asurayana and Yaska. Asurayana learned from Traivani. Traivani learned from Aupajandhani. Aupajandhani learned from Asuri. Asuri learned from Bharadvaja. Bharadvaja learned from Atreya. Atreya learned from Manti. Manti learned from Gautama. Gautama learned from Gautama. Gautama learned from Vatsya. Vatsya learned from Shandilya. Shandilya learned from Kaishorya Kapya. Kaishorya Kapya learned from Kumaraharita. Kumaraharita learned from Galava. Galava learned from Vidarbhi Kaundinya. Vidarbhi Kaundinya learned from Vatsanapad Babhrava. Vatsanapad Babhrava learned from Panthas Saubhara. Panthas Saubhara learned from Ayasya Angirasa. Ayasya Angirasa learned from Abhuti Tvashtra. Abhuti Tvashtra learned from Vishvarupa Tvashtra. Vishvarupa Tvashtra learned from the two Ashvins. The two Ashvins learned from Dadhyanch Atharvana. Dadhyanch Atharvana learned from Atharvan Daiva. Atharvan Daiva learned from Mrityu Pradhvamsana. Mrityu Pradhvamsana learned from Pradhvamsana. Pradhvamsana learned from Ekarshi. Ekarshi learned from Viprajitti. Viprajitti learned from Vyashti. Vyashti learned from Sanaru. Sanaru learned from Sanatana. Sanatana learned from Sanaga. Sanaga learned from Parameshthin. Parameshthin learned from Brahman. Brahman is self-existent. Homage to Brahman.
व्याख्या
सभी नाम, दो-गुरु वाला जातुकर्ण्य का सम्बन्ध, अश्विनों की द्विवचनता और अंतिम नमस्कार रखे गए हैं। यह परम्परागत अधिकार का वंशवर्णन है, प्रत्येक कड़ी की आधुनिक ऐतिहासिक पुष्टि का दावा नहीं।
Explanation
Every name, Jatukarnya’s two teachers, the dual Ashvins and the final salutation are retained. This is a traditional account of transmission and authority, not a claim that every link has been independently verified historically.
संदर्भ
मानव आचार्यों की परम्परा पौराणिक ऋषियों और स्वयंभू ब्रह्म तक पहुँचती है।
Context
The human teaching succession reaches mythic seers and self-existent Brahman.