Shloka 7.4
भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च । अहंकार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा ॥७-४॥
पदच्छेद
भूमिःbhūmiḥआपःāpaḥअनलःanalaḥवायुःvāyuḥखम्khamमनःmanaḥबुद्धिःbuddhiḥएवevaचcaअहंकारःahaṃkāraḥइतिitiइयम्iyamमेmeभिन्नाbhinnāप्रकृतिःprakṛtiḥअष्टधाaṣṭadhā
अन्वय
भूमिः आपः अनलः वायुः खम् मनः बुद्धिः अहंकारः एव च इति इयम् मे प्रकृतिः अष्टधा भिन्ना [अस्ति] ।
हिन्दी अर्थ
पृथ्वी, जल, अग्नि, वायु, आकाश, मन, बुद्धि और अहंकार—इस प्रकार मेरी प्रकृति आठ भेदों में व्यक्त है।
English meaning
Earth, water, fire, air, space, mind, understanding and the sense of I: these are the eight divisions of my nature.
प्रसंग
कृष्ण अपनी प्रकृति के आठ भेद गिनाते हैं।
सरल व्याख्या
सूची में भौतिक तत्वों के साथ मन, बुद्धि और अहंकार भी हैं।
Context
Krishna lists eight divisions of his nature.
Simple explanation
The list includes mind, understanding and ego alongside physical elements; its scope is more than material objects.