Shloka 8.12
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च । मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम् ॥८-१२॥
पदच्छेद
सर्व-द्वाराणिsarva-dvārāṇiसंयम्यsaṃyamyaमनःmanaḥहृदिhṛdiनिरुध्यnirudhyaचcaमूर्ध्निmūrdhniआधायādhāyaआत्मनःātmanaḥप्राणम्prāṇamआस्थितःāsthitaḥयोग-धारणाम्yoga-dhāraṇām
अन्वय
सर्वद्वाराणि संयम्य मनः हृदि निरुध्य च आत्मनः प्राणम् मूर्ध्नि आधाय योगधारणाम् आस्थितः [यः ओम् इति एकाक्षरम् ब्रह्म व्याहरन् माम् अनुस्मरन् देहम् त्यजन् प्रयाति, सः परमाम् गतिम् याति] ।
हिन्दी अर्थ
सभी इन्द्रिय-द्वारों को संयमित करके, मन को हृदय में स्थिर करके और अपने प्राण को सिर में स्थापित करके साधक योगधारणा में स्थित होता है।
English meaning
Restraining all the gateways of perception, holding the mind in the heart and placing the life-breath in the head, the seeker takes a stand in yogic concentration.
प्रसंग
पिछले पद का वर्णन इंद्रियसंयम और धारणा से आगे बढ़ता है।
सरल व्याख्या
मन, प्राण और इंद्रियद्वारों का वर्णन परंपरागत ध्यान की संयुक्त स्थिति बताता है।
Context
The account continues through restraint and concentrated holding.
Simple explanation
Mind, prana and the sensory gates are described together as aspects of a traditional contemplative condition.