Shloka 14.24
समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः । तुल्यप्रियाप्रियो धीरस्तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः ॥१४-२४॥
पदच्छेद
सम-दुःख-सुखःsama-duḥkha-sukhaḥस्वस्थःsvasthaḥसम-लोष्ट-अश्म-काञ्चनःsama-loṣṭa-aśma-kāñcanaḥतुल्य-प्रिय-अप्रियःtulya-priya-apriyaḥधीरःdhīraḥतुल्य-निन्दा-आत्मसंस्तुतिःtulya-nindā-ātmasaṃstutiḥ
अन्वय
समदुःखसुखः स्वस्थः समलोष्टाश्मकाञ्चनः तुल्यप्रियाप्रियः धीरः तुल्यनिन्दात्मसंस्तुतिः [यः मानापमानयोः तुल्यः मित्रारिपक्षयोः तुल्यः सर्वारम्भपरित्यागी अस्ति, सः गुणातीतः उच्यते] ।
हिन्दी अर्थ
वह सुख और दुःख में समान, अपने स्वरूप में स्थिर और धीर होता है। मिट्टी, पत्थर और सोने को समान देखता है; प्रिय-अप्रिय तथा अपनी निन्दा-प्रशंसा में सम रहता है।
English meaning
Steady in the self and composed, that person meets pain and pleasure equally, regards a clod, a stone and gold alike, and remains even toward what is pleasant or unpleasant, toward blame and praise.
प्रसंग
साक्षीभाव के बाद गुणातीत व्यक्ति का सुख-दुःख, वस्तुओं और प्रशंसा-निन्दा में समत्व बताया जाता है।
सरल व्याख्या
मिट्टी और सोने को समान देखना उनके व्यवहारगत उपयोग मिटाना नहीं है; उनका आकर्षण आत्मस्थिरता को न हिलाए, यह भाव है।
Context
After the witnessing stance, equanimity is described towards pleasure and pain, possessions, praise and blame.
Simple explanation
Seeing earth and gold evenly does not erase their practical uses; their attraction does not disturb inward steadiness.