Shloka 12.18
समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः । शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः ॥१२-१८॥
पदच्छेद
समःsamaḥशत्रौśatrauचcaमित्रेmitreचcaतथाtathāमानापमानयोःmānāpamānayoḥशीत-उष्ण-सुख-दुःखेषुśīta-uṣṇa-sukha-duḥkheṣuसमःsamaḥसङ्गविवर्जितःsaṅgavivarjitaḥ
अन्वय
शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः समः, शीतोष्णसुखदुःखेषु समः, सङ्गविवर्जितः [तुल्यनिन्दास्तुतिः मौनी येन केनचित् सन्तुष्टः अनिकेतः स्थिरमतिः भक्तिमान् नरः मे प्रियः अस्ति] ।
हिन्दी अर्थ
जो शत्रु और मित्र, मान और अपमान, सर्दी और गर्मी तथा सुख और दुःख में समान है, और आसक्ति से रहित है—
English meaning
One who meets enemy and friend, honour and dishonour, heat and cold, pleasure and pain with an even mind and is free from attachment—
प्रसंग
समता की चर्चा मित्र-शत्रु, मान-अपमान और सुख-दुःख जैसे युग्मों तक बढ़ती है।
सरल व्याख्या
बाहरी स्थितियाँ बदलने पर भी आसक्ति के कारण दृष्टि का असंतुलन न बढ़े, यह सूत्र सामने आता है।
Context
The discussion extends equality to friend and enemy, honour and dishonour, pleasure and pain.
Simple explanation
The verse points toward not allowing attachment to unbalance one's outlook as conditions change.