Passage 2.11
नीहारधूमार्कानिलानलानां खद्योतविद्युत्स्फटिकशशीनाम् । एतानि रूपाणि पुरःसराणि ब्रह्मण्यभिव्यक्तिकराणि योगे ॥ ११ ॥
पदच्छेद
अन्वय
नीहारधूमार्कानिलानलानाम् खद्योतविद्युत्स्फटिकशशीनाम् एतानि रूपाणि योगे पुरःसराणि ब्रह्मणि अभिव्यक्तिकराणि [भवन्ति] ।
हिन्दी अर्थ
धुन्ध, धुआँ, सूर्य, वायु और अग्नि, जुगनू, बिजली, स्फटिक और चन्द्रमा जैसे रूप योग में पहले दिखाई देते हैं; ये ब्रह्म की अभिव्यक्ति के पूर्वसूचक कहे गए हैं।
English meaning
Forms like mist, smoke, sun, wind and fire, fireflies, lightning, crystal and the moon appear as precursors in yoga; they are described as heralds of Brahman becoming manifest.
व्याख्या
इन रूपों को पुरःसर कहा गया है, स्वयं अन्तिम बोध नहीं। इनके न दिखने को असफलता और किसी अनपेक्षित दृश्य-अनुभव को अपने-आप आध्यात्मिक सिद्धि मानना मन्त्र से सिद्ध नहीं होता।
Explanation
These forms are called precursors, not the final realization itself. The verse does not establish that their absence means failure or that any unexpected visual experience automatically certifies spiritual attainment.
संदर्भ
उचित साधना के प्रसंग में प्रकाश और दृश्य-अनुभवों की प्रतीकात्मक सूची आती है।
Context
The practice passage introduces a symbolic list of luminous and visual experiences.