Sunday Meditation· Open to Everyone

प्रथम अध्याय, द्वितीय खण्ड

संस्कृत

Passage 2.1

ता एता देवताः सृष्टा अस्मिन्महत्यर्णवे प्रापतन् । तमशनापिपासाभ्यामन्ववार्जत् । ता एनमब्रुवन्नायतनं नः प्रजानीहि यस्मिन्प्रतिष्ठिता अन्नमदामेति ॥ १ ॥

पदच्छेद

ताःtāḥएताःetāḥदेवताःdevatāḥसृष्टाःsṛṣṭāḥअस्मिन्asminमहतिmahatiअर्णवेarṇaveप्रापतन्prāpatanतम्tamअशनापिपासाभ्याम्aśanāpipāsābhyāmअन्ववार्जत्anvavārjatताःtāḥएनम्enamअब्रुवन्abruvanआयतनम्āyatanamनःnaḥप्रजानीहिprajānīhiयस्मिन्yasminप्रतिष्ठिताःpratiṣṭhitāḥअन्नम्annamअदामadāmaइतिiti

अन्वय

ताः एताः सृष्टाः देवताः अस्मिन् महति अर्णवे प्रापतन् । [ईश्वरः] तम् [प्रथमसृष्टम् पुरुषपिण्डम्] अशनापिपासाभ्याम् अन्ववार्जत् । ताः एनम् [स्रष्टारम्] अब्रुवन्—यस्मिन् प्रतिष्ठिताः अन्नम् अदाम, [तत्] आयतनम् नः प्रजानीहि इति ।

Passage 2.2

ताभ्यो गामानयत्ता अब्रुवन्न वै नोऽयमलमिति । ताभ्योऽश्वमानयत्ता अब्रुवन्न वै नोऽयमलमिति ॥ २ ॥

पदच्छेद

ताभ्यःtābhyaḥगाम्gāmआनयत्ānayatताःtāḥअब्रुवन्abruvanनnaवैvaiनःnaḥअयम्ayamअलम्alamइतिitiताभ्यःtābhyaḥअश्वम्aśvamआनयत्ānayatताःtāḥअब्रुवन्abruvanनnaवैvaiनःnaḥअयम्ayamअलम्alamइतिiti

अन्वय

[सः] ताभ्यः गाम् आनयत् । ताः अब्रुवन्—अयम् वै नः न अलम् [अस्ति] इति । [सः] ताभ्यः अश्वम् आनयत् । ताः अब्रुवन्—अयम् वै नः न अलम् [अस्ति] इति ।

Passage 2.3

ताभ्यः पुरुषमानयत्ता अब्रुवन् सुकृतं बतेति पुरुषो वाव सुकृतम् । ता अब्रवीद्यथायतनं प्रविशतेति ॥ ३ ॥

पदच्छेद

ताभ्यःtābhyaḥपुरुषम्puruṣamआनयत्ānayatताःtāḥअब्रुवन्abruvanसुकृतम्sukṛtamबतbataइतिitiपुरुषःpuruṣaḥवावvāvaसुकृतम्sukṛtamताःtāḥअब्रवीत्abravītयथायतनम्yathāyatanamप्रविशतpraviśataइतिiti

अन्वय

[सः] ताभ्यः पुरुषम् आनयत् । ताः अब्रुवन्—बत सुकृतम् इति । पुरुषः वाव सुकृतम् [अस्ति] । [सः] ताः अब्रवीत्—यथायतनम् प्रविशत इति ।

Passage 2.4

अग्निर्वाग्भूत्वा मुखं प्राविशद्वायुः प्राणो भूत्वा नासिके प्राविशदादित्यश्चक्षुर्भूत्वाऽक्षिणी प्राविशद्दिशः श्रोत्रं भूत्वा कर्णौ प्राविशन्नोषधिवनस्पतयो लोमानि भूत्वा त्वचं प्राविशंश्चन्द्रमा मनो भूत्वा हृदयं प्राविशन्मृत्युरपानो भूत्वा नाभिं प्राविशदापो रेतो भूत्वा शिश्नं प्राविशन् ॥ ४ ॥

पदच्छेद

अग्निःagniḥवाक्vākभूत्वाbhūtvāमुखम्mukhamप्राविशत्prāviśatवायुःvāyuḥप्राणःprāṇaḥभूत्वाbhūtvāनासिकेnāsikeप्राविशत्prāviśatआदित्यःādityaḥचक्षुःcakṣuḥभूत्वाbhūtvāअक्षिणीakṣiṇīप्राविशत्prāviśatदिशःdiśaḥश्रोत्रम्śrotramभूत्वाbhūtvāकर्णौkarṇauप्राविशन्prāviśanओषधिवनस्पतयःoṣadhivanaspatayaḥलोमानिlomāniभूत्वाbhūtvāत्वचम्tvacamप्राविशन्prāviśanचन्द्रमाःcandramāḥमनःmanaḥभूत्वाbhūtvāहृदयम्hṛdayamप्राविशत्prāviśatमृत्युःmṛtyuḥअपानःapānaḥभूत्वाbhūtvāनाभिम्nābhimप्राविशत्prāviśatआपःāpaḥरेतःretaḥभूत्वाbhūtvāशिश्नम्śiśnamप्राविशन्prāviśan

अन्वय

अग्निः वाक् भूत्वा मुखम् प्राविशत् । वायुः प्राणः भूत्वा नासिके प्राविशत् । आदित्यः चक्षुः भूत्वा अक्षिणी प्राविशत् । दिशः श्रोत्रम् भूत्वा कर्णौ प्राविशन् । ओषधिवनस्पतयः लोमानि भूत्वा त्वचम् प्राविशन् । चन्द्रमाः मनः भूत्वा हृदयम् प्राविशत् । मृत्युः अपानः भूत्वा नाभिम् प्राविशत् । आपः रेतः भूत्वा शिश्नम् प्राविशन् ।

Passage 2.5

तमशनायापिपासे अब्रूतामावाभ्यामभिप्रजानीहीति ते अब्रवीदेतास्वेव वां देवतास्वाभजाम्येतासु भागिन्यौ करोमीति । तस्माद्यस्यै कस्यै च देवतायै हविर्गृह्यते भागिन्यावेवास्यामशनायापिपासे भवतः ॥ ५ ॥

पदच्छेद

तम्tamअशनायापिपासेaśanāyāpipāseअब्रूताम्abrūtāmआवाभ्याम्āvābhyāmअभिप्रजानीहिabhiprajānīhiइतिitiतेteअब्रवीत्abravītएतासुetāsuएवevaवाम्vāmदेवतासुdevatāsuआभजामिābhajāmiएतासुetāsuभागिन्यौbhāginyauकरोमिkaromiइतिitiतस्मात्tasmātयस्यैyasyaiकस्यैkasyaiचcaदेवतायैdevatāyaiहविःhaviḥगृह्यतेgṛhyateभागिन्यौbhāginyauएवevaअस्याम्asyāmअशनायापिपासेaśanāyāpipāseभवतःbhavataḥ

अन्वय

अशनायापिपासे तम् अब्रूताम्—आवाभ्याम् अभिप्रजानीहि इति । [सः] ते अब्रवीत्—एतासु एव देवतासु वाम् आभजामि, एतासु [वाम्] भागिन्यौ करोमि इति । तस्मात् यस्यै कस्यै च देवतायै हविः गृह्यते, अस्याम् अशनायापिपासे भागिन्यौ एव भवतः ।

Text settings

Paper color

Read mode

Hide menus for a clear reading page.

Sections

Passages · प्रथम अध्याय, द्वितीय खण्ड

Read the whole section →